Transkrypcja aktu urodzenia dziecka urodzonego za granicą: od odpisu do polskiego paszportu.

Dziecko, którego przynajmniej jedno z rodziców jest obywatelem polskim, nabywa obywatelstwo polskie z chwilą urodzenia, niezależnie od miejsca. Ale polskie państwo nie wie o jego istnieniu, dopóki zagraniczny akt urodzenia nie zostanie przeniesiony do polskiego rejestru stanu cywilnego. To przeniesienie, wierne i literalne, to transkrypcja (art. 104 Prawa o aktach stanu cywilnego; dawniej umiejscowienie). Dopiero po niej istnieje polski akt urodzenia, z którego USC wydaje odpisy.

Zgodnie z art. 104 ust. 5 PASC transkrypcja jest obowiązkowa, gdy dla dziecka ma być wydany polski dokument tożsamości lub nadany numer PESEL. W praktyce bez transkrypcji dziecko nie dostanie:

• polskiego paszportu ani dowodu osobistego, więc będzie podróżować wyłącznie na dokumencie kraju urodzenia (o ile go ma),
• numeru PESEL, bez którego trudno załatwić w Polsce świadczenia, opiekę zdrowotną, szkołę i wiele spraw bankowych,
• wpisu do polskich rejestrów, na których opiera się później wszystko: od legitymacji szkolnej po dziedziczenie.

Rodzice, którzy wracają do Polski z dzieckiem urodzonym w Irlandii, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii czy Portugalii, robią transkrypcję prawie zawsze; rodzice, którzy zostają za granicą, robią ją, gdy chcą dla dziecka polskiego paszportu. W obu przypadkach procedura jest ta sama.

Polski akt urodzenia zawiera dane rodziców: imiona, nazwiska, w tym rodowe, daty i miejsca urodzenia. Zagraniczny odpis skrócony często ich nie ma, więc USC do transkrypcji wymaga odpisu zupełnego:

• Irlandia: long form birth certificate z General Register Office (nie short form).
• Wielka Brytania: full certificate (certified copy of an entry of birth) z GRO, NRS lub GRONI; short certificate nie wystarczy.
• Hiszpania: certificación literal de nacimiento z Registro Civil.
• Portugalia: certidão de nascimento (narrativa completa lub assento) z Conservatória do Registo Civil.
• Niemcy: Geburtsurkunde lub beglaubigter Ausdruck aus dem Geburtenregister; Francja: copie intégrale; Włochy: copia integrale dell’atto di nascita; Holandia: afschrift z gemeente; Ukraina: свідоцтво про народження.

Państwa konwencji wiedeńskiej z 1976 roku (Hiszpania, Portugalia, Niemcy, Włochy, Francja, Holandia i inne) wydają też wielojęzyczne odpisy skrócone, a w całej Unii można dołączyć formularz z rozporządzenia 2016/1191; USC zazwyczaj przyjmuje je bez tłumaczenia, ale do transkrypcji często i tak prosi o odpis zupełny, bo tylko on ma pełne dane rodziców. Irlandia i Wielka Brytania odpisów wielojęzycznych nie wydają. Jeśli nie wiesz, co masz, prześlij nam skan; powiemy, czy USC to przyjmie, zanim zapłacisz.

Dwa punkty, o które USC pyta najczęściej. Pierwszy: jeśli rodzice zawarli małżeństwo za granicą, USC zwykle chce, by akt małżeństwa był transkrybowany wcześniej lub równocześnie, bo z niego wynikają nazwiska rodziców i nazwisko dzieci. Warto złożyć oba wnioski razem; tłumaczenia obu aktów robimy w jednym zleceniu. Drugi: nazwisko dziecka w polskim akcie będzie takie, jak w zagranicznym, bo transkrypcja jest literalna. Dziecko urodzone w Hiszpanii lub Portugalii ma w akcie dwa lub więcej nazwisk; dziecko z Irlandii lub Wielkiej Brytanii może mieć nazwisko połączone dywizem. Polskie prawo pozwala rodzicom złożyć przy transkrypcji oświadczenie dostosowujące nazwisko do polskich zasad, gdy przepisy to przewidują; o możliwości w Twoim przypadku decyduje kierownik USC. Tłumaczenie przysięgłe niczego tu nie zmienia: oddaje nazwiska dokładnie jak w akcie i paszportach, a decyzja o nazwisku zapada w USC.

Numer PESEL dla dziecka urodzonego za granicą nadaje się w związku z wnioskiem o polski dokument tożsamości; w praktyce rodzic wnosi o niego razem z transkrypcją lub tuż po niej, a kierownik USC występuje o nadanie numeru. Z polskim odpisem aktu i numerem PESEL składasz wniosek o paszport dla dziecka: w konsulacie w kraju zamieszkania albo w dowolnym punkcie paszportowym w Polsce. Przy paszporcie dla dziecka wymagana jest zwykle zgoda obojga rodziców (osobiście lub poświadczona), zdjęcie dziecka i opłata paszportowa według cennika. Dziecko może równolegle mieć paszport kraju urodzenia, jeśli tamtejsze prawo mu go daje; Irlandia i Wielka Brytania nie nadają obywatelstwa przez sam fakt urodzenia, Hiszpania i Portugalia mają własne zasady. To już jednak pytanie do tamtejszych urzędów, nie do tłumacza.