Tłumaczenie przysięgłe a zwykłe: czym się różnią i kiedy które jest potrzebne.

Tłumaczenie przysięgłe (w języku ustawy: tłumaczenie poświadczone, potocznie też uwierzytelnione) to tłumaczenie wykonane lub sprawdzone i poświadczone przez tłumacza przysięgłego, czyli osobę, która zdała egzamin państwowy i została wpisana na listę prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości na podstawie ustawy z 25 listopada 2004 roku o zawodzie tłumacza przysięgłego. Tłumacz przysięgły jest osobą zaufania publicznego: odpowiada za tłumaczenie zawodowo (przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej) i cywilnie, a każde tłumaczenie wpisuje do repertorium, urzędowego rejestru swoich czynności.

Tłumaczenie przysięgłe rozpoznasz po formule poświadczenia na końcu: tłumacz stwierdza zgodność tłumaczenia z dokumentem, podaje język, numer wpisu na listę (TP/…), informację, czy tłumaczenie sporządzono z oryginału, kopii czy dokumentu elektronicznego, miejsce, datę i numer repertorium. Poświadcza je pieczęcią i podpisem na papierze albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym na pliku PDF; obie formy dopuszcza ustawa, a podpis kwalifikowany ma zgodnie z eIDAS skutek podpisu własnoręcznego. Tłumaczenie przysięgłe jest literalne i kompletne: oddaje całość dokumentu, opisuje pieczęcie, podpisy, skreślenia i znaki wodne, nie pomija i nie „poprawia” oryginału.

„Przysięgły” jest tłumacz, nie tłumaczenie; językowo poprawniej mówić tłumaczenie poświadczone, ale tłumaczenie przysięgłe jest formą powszechną i tak też nazywamy je na tej stronie. Więcej o tym, co dostajesz i ile to kosztuje: tłumaczenia przysięgłe.

Tłumaczenie zwykłe to każde tłumaczenie bez poświadczenia tłumacza przysięgłego. Może je wykonać tłumacz przysięgły (wtedy po prostu nie poświadcza), tłumacz specjalistyczny bez uprawnień przysięgłego albo ktokolwiek, kto zna język. Nie ma mocy urzędowej: żaden urząd, sąd ani notariusz nie przyjmie go jako dowodu treści dokumentu.

Ma za to zalety, których tłumaczenie przysięgłe nie ma. Może być dopasowane do odbiorcy: CV do irlandzkiego rekrutera przestawia sekcje i usuwa zdjęcie, tekst marketingowy oddaje styl, nie słowa, instrukcja techniczna używa słownictwa branży. Może być wykonane przez specjalistę dziedziny, na przykład lekarza-tłumacza, dla którego terminologia jest codziennością. I nie ma obowiązku literalności: tłumacz zwykły nie musi opisywać każdej pieczęci.

Typowe zastosowania: CV i listy motywacyjne, korespondencja, umowy do użytku wewnętrznego (gdy żadna strona nie wymaga poświadczenia), strony internetowe, materiały firmowe, instrukcje, dokumentacja medyczna dla lekarza (nie dla ZUS), teksty do publikacji. U nas tłumaczenie zwykłe kosztuje 99,99 zł za stronę do 250 słów, w 24–48 godzin. Tłumaczenie zwykłe nie służy do użytku urzędowego. Do użytku urzędowego w Polsce wybierz tłumaczenie przysięgłe, a do Irlandii i Wielkiej Brytanii zamów tłumaczenie na tatkowski.com lub tatkowski.co.uk.

Nie ma jednego przepisu, który mówi „wszystkie dokumenty urzędowe wymagają tłumaczenia przysięgłego”. Jest za to wiele przepisów szczególnych, które w swoich postępowaniach wymagają tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego (czasem: lub konsula). Najważniejsze:

• Urząd stanu cywilnego: art. 31 Prawa o aktach stanu cywilnego; transkrypcja aktów, ślub z cudzoziemcem, rejestracja urodzenia dziecka urodzonego za granicą, zmiana nazwiska. Zobacz transkrypcja aktu małżeństwa.
• Urząd wojewódzki (pobyt, obywatelstwo, Karta Polaka): dokumenty w języku obcym z tłumaczeniem przysięgłym.
• Sądy i prokuratura: dokumenty w języku obcym składane jako dowody; tłumaczenie ustne na rozprawie także przez tłumacza przysięgłego.
• Notariusz: strona nieznająca polskiego uczestniczy w czynności z tłumaczem przysięgłym; pełnomocnictwa i dokumenty zagraniczne z tłumaczeniem przysięgłym.
• Wydział komunikacji: dokumenty auta z zagranicy i zagraniczne prawo jazdy (z wyjątkiem zharmonizowanych pól dowodu rejestracyjnego UE) z tłumaczeniem przysięgłym lub konsularnym.
• Uczelnie, kuratoria, NAWA: uznanie i nostryfikacja dyplomów i świadectw.
• ZUS, urząd skarbowy, banki, pracodawcy: często wymagają, choć nie zawsze przepis ich do tego zobowiązuje; pytaj.

Zasada praktyczna: jeśli odbiorcą dokumentu jest organ władzy publicznej, osoba zaufania publicznego albo instytucja, która musi polegać na treści dokumentu, zamawiaj tłumaczenie przysięgłe. Jeśli odbiorcą jesteś Ty, Twoja firma albo czytelnik, wystarczy zwykłe. W razie wątpliwości zapytaj odbiorcę albo nas; wolimy powiedzieć, że przysięgłe nie jest potrzebne, niż sprzedać je niepotrzebnie.

Instytucja tłumacza przysięgłego jest polska (i podobna w Niemczech, Czechach, Hiszpanii czy Francji), ale nie uniwersalna. Irlandia i Wielka Brytania nie mają tłumaczy przysięgłych: ich urzędy przyjmują tłumaczenie z pisemnym oświadczeniem tłumacza lub firmy o zgodności (certified translation), z danymi kontaktowymi i datą. Hiszpania ma traductor-intérprete jurado powołanego przez MAEC, z własną listą i pieczęcią; polski tłumacz przysięgły na tej liście nie figuruje. Portugalia poświadcza tłumaczenia u notariusza, adwokata lub solicitadora.

Skutek: polskie tłumaczenie przysięgłe dyplomu do irlandzkiego urzędu, hiszpańskiej Extranjería czy portugalskiej AIMA bywa odrzucane nie dlatego, że jest złe, ale dlatego, że jest w niewłaściwym formacie. Ponieważ działamy w tych czterech krajach pod jedną marką, dokument za granicę przygotowujemy od razu w formacie tamtejszego urzędu, a dokument z zagranicy do polskiego urzędu dostaje polskie tłumaczenie przysięgłe. Szczegóły: pięć krajów, jedna firma.